28.07.2020 Tarihinde Yayınlanan 7252 Sayılı Kanun İle Covid-19 Pandemisi Kapsamında Yapılan Düzenlemelere Getirilen Değişiklikler

Bugüne kadar Covid-19 kapsamında yapılan düzenlemeleri hatırlamak gerekirse;

1- Tüm dünyayı ve ülkemizi etkisi altına alan Covid-19 salgını nedeni ile tüm sektörlerde yaşanan kriz, durgunluk gibi olumsuz durumların işyerlerine ve işçilere olumsuz etkilerinin azaltılması amacıyla Covid-19 pandemisi kısa çalışma ödeneği başvuruları için zorlayıcı sebep kabul edilmiştir. Bu kapsamda 7226 sayılı Kanunun 41. Maddesiyle 4447 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 23. Maddede  kısa çalışma ödeneğinden yararlanma şartları hafifletilmiştir. Düzenleme ile 30.06.2020 tarihine kadar yapılacak başvurular için geçerli olmak üzere, kısa çalışmaya başvuru tarihinden önce 60 gün iş sözleşmesine tabi çalışıyor olma ve son 3 yılda 450 gün sigortalı çalışıp işsizlik sigortası primi ödenmiş olması şartı kabul edilmiştir.  Başvuru tarihini 31.12 2020 tarihine kadar uzatma konusunda Cumhurbaşkanına yetki verilmiştir.

Diğer taraftan 4447 sayılı Kanun Ek 2. Maddesi uyarınca kısa çalışmadan 3 ay süreyle yararlanılabilmekte ve Cumhurbaşkanının 6 aya kadar uzatma yetkisi bulunmaktadır.

2- Kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan çalışanların mağduriyetini gidermek ve istihdamı korumak amacıyla 7244 sayılı Yeni Koronavirüs (Covid-19) Salgınının Ekonomik Ve Sosyal Hayata Etkilerinin Azaltılması Hakkında Kanun İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 17.04.2020 tarih ve 31102 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Kanunun 9. Maddesi ile İş Kanunu’na Geçici 10. Madde eklenmiş ve geçici bir süre için işverenlere fesih yasağı getirilmiştir.

Maddenin yürürlüğe girdiği 17.04.2020 tarihinden başlayarak iş sözleşmelerinin işveren tarafından,  ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında feshedilmesi yasaklanmıştır.

Ayrıca İş Kanununun Geçici 10. Maddesi ile işverene geçici bir süre için tek taraflı ücretsiz izne çıkarma yetkisi getirilmiştir. 17.04.2020 tarihinden itibaren 3 aylık süreyi aşmamak koşulu ile  işverenin  işçiyi kısmen veya tamamen ücretsiz izne ayırabilmesi mümkün kılınmıştı.

Aynı düzenlemede Cumhurbaşkanına fesih yasağı ve ücretsiz izne çıkarma ile ilgili 3 aylık süreyi 6 aya kadar uzatma konusunda yetki verilmiştir.

3-  29.06.2020 tarih 2706 Cumhurbaşkanlığı Kararı ile (RG 30.06.2020- 31171) 4447 sayılı Kanun Ek 2. Madde ve Geçici 23. Maddesi uyarınca, Covid-19 nedeniyle kısa çalışma ödeneğine başvuran işyerleri için kısa çalışma ödeneği süresi bir ay uzatılmıştır. Uzatmadan yararlanmak için; 30.06.2020 tarihine kadar) kısa çalışma ödeneğine başvurmuş olmak gerekmektedir.

4-  29.06.2020 tarih 2707 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile (RG 30.06.2020- 31171) fesih yasağı ve işverenin tek taraflı ücretsiz izne çıkarabilme süresi bir ay uzatılmıştır. Uzatma kararı ile  işverenlerce, 17.08.2020 tarihine kadar (bu tarih dahil) iş sözleşmelerinin İş Kanunu 25/II’de düzenlenen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında feshedilmesinin önüne geçilmiştir. İşveren tarafından ücretsiz izne ayrılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçiler (yaşlılık aylığı alanlar hariç) ücretsiz izin desteğinden yararlanabilmektedir.

5-  Bu defa TBMM’de kabul edilen 7252 sayılı Kanun ile

a) İş Kanunu Geçici 10. Maddede düzenlenen fesih yasağını 30.06.2021 tarihine kadar uzatma konusunda Cumhurbaşkanı’na yetki verilmiştir. Cumhurbaşkanı bu yetkisini en fazla 3 er aylık sürelerle kullanacaktır.(7252 madde 5)

b) İş Kanunu Geçici 10. Maddede yer alan işverenin çalışanı tek taraflı ücretsiz izne çıkarma yetkisi ile ilgili uygulama en fazla 3 er aylık sürelerle 30.06.2021 tarihine kadar Cumhurbaşkanı tarafından uzatılabilecektir.

c) İş Kanunu Geçici 10. Madde yer alan fesih yasağının istisnası olan haller yeniden düzenlenmiştir. Önceden sadece İş Kanunu 25/II'de bulunan “ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri” fesih yasağından istisna olarak düzenlenmişken, 7252 sayılı Kanunun 5. Maddesi ile “ belirli süreli iş veya hizmet sözleşmelerinde sürenin sona ermesi, işyerinin herhangi bir sebeple kapanması ve faaliyetinin sona ermesi, ilgili mevzuatına göre yapılan her türlü hizmet alımları ile yapım işlerinde işin sona ermesi halleri” de fesih yasağının istisnası olarak maddeye eklenmiştir.

d) 7252 sayılı Kanunun 3. Maddesi ile 4447 sayılı Kanunun Geçici 23. Maddesinde değişiklik yapılmış; Cumhurbaşkanı’na pandemi nedeniyle kısa çalışma ödeneğine başvuru süresini uzatma yetkisi yanında, kısa çalışma ödeneğinin süresini sektörel olarak ayrı ayrı veya bir bütün olarak 31.12.2020 tarihine kadar uzatma yetkisi verilmiştir.

e) Aynı Kanun 4. Maddesi ile kısa çalışma ödeneği veya nakdi ücret desteğine başvuran işverenlerin normal çalışma düzenine dönmeleri halinde yararlanabilecekleri bir prim desteği getirilmiştir.

4447 sayılı Kanun Geçici 23 üncü madde kapsamında, 1/7/2020 tarihinden önce kısa çalışma başvurusunda bulunmuş olan özel sektör işyerlerinde kısa çalışma ödeneğinden yararlanan sigortalıların; işyerindeki kısa çalışmanın sona ermesi ve aynı işyerinde haftalık normal çalışma sürelerine dönmeleri durumunda, 31/12/2020 tarihini geçmemek üzere kısa çalışmanın sona erdiği tarihi takip eden aydan itibaren üç ay süreyle, 5510 sayılı Kanunun 82 nci maddesi uyarınca belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigortalı ve işveren hissesi primlerinin tamamı tutarında, her ay bu işverenlerin Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeyecekleri tüm primlerden mahsup edilmek suretiyle işverene prim desteği sağlanacak ve destek tutarı Fondan karşılanacaktır.

4447 sayılı Kanun Geçici 24 üncü madde kapsamında, 1/7/2020 tarihinden önce başvuruda bulunarak nakdi ücret desteğinden yararlandırılan sigortalının haftalık normal çalışma süresine dönmesi durumunda, işveren söz konusu sigortalı için de aynı destekten  belirtilen süreler ve şartlarla yararlandırılacaktır.

Her iki halde de sağlanacak destek süresi; kısa çalışma ödeneği alanlar için sigortalının geçici 23 üncü madde kapsamında kısa çalışma ödeneği aldığı aylık ortalama gün sayısını, geçici 24 üncü madde kapsamında sağlanan nakdi ücret desteğinden yararlandırılanlar için nakdi ücret desteği aldıkları aylık ortalama gün sayısını geçemeyecektir.

5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası kapsamına giren kurum ve kuruluşlara ait işyerleri ile 2886 sayılı Kanuna, 4734 sayılı Kanuna ve uluslararası anlaşma hükümlerine istinaden yapılan alım ve yapım işleri ile 4734 sayılı Kanundan istisna olan alım ve yapım işlerine ilişkin işyerleri ve sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar, 5510 sayılı Kanunun ek 9 uncu maddesi kapsamında ev hizmetlerinde çalışan sigortalılar ve yurtdışında çalışan sigortalılar hakkında destek hükümleri uygulanmayacaktır.

Geçici 23 üncü madde kapsamında işyerinde uygulanan kısa çalışmadan yersiz yararlanıldığının tespiti veya kısa çalışma başvurusuna yönelik uygunluk tespitinin olumsuz sonuçlanması ya da geçici 24 üncü madde kapsamında nakdi ücret desteğinden yersiz yararlandığının tespiti halinde, işyeri madde kapsamında sağlanan destekten yararlanamayacak veya yersiz yararlanmış sayılacaktır. Destekten yersiz yararlanıldığının tespiti halinde, yararlanılan destek tutarı işverenden 5510 sayılı Kanunun 89 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte tahsil edilecektir.

Bu teşvikten yararlanmakta olan işverenler, teşvikten yararlanılan ayda aynı sigortalı için diğer sigorta primi indirimi, teşvik ve desteklerinden yararlanamayacaktır.

Bu teşvik kapsamında Fon tarafından işverene sağlanan, sigortalı hissesine karşılık gelen destek tutarının sigortalıya ödenmesi işverenden talep edilemeyecektir.

Fondan karşılanan tutarlar, gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gelir, gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınamayacaktır.

Cumhurbaşkanı, sigorta prim teşvikine ilişkin bu üç aylık süreyi sektörel olarak ayrı ayrı veya bir bütün olarak altı aya kadar uzatmaya yetkilidir.

Getirilen destek uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından belirlenecektir.